by Ramon De Jonghe • 

Het is een buitengewoon goede houding om zich met het bewustzijn te doordringen, dat elke leraar in zekere zin de arts van zijn kinderen is.[1]

Dat beweert Arnout De Meyere, pedagogisch gevolmachtigde voor de Gentse vestiging van Middelbare Steinerscholen Vlaanderen, in Opvoeding als sacraal procesThema lerarendag steinerscholen 12/10/2011. De Meyere beroept zich (uiteraard) op Rudolf Steiner, maar ook op de antroposofische ‘professor’ Peter Selg).

Maar waarom zou een leraar zich bewust moeten zijn dat hij – let op de nuance ‘in zekere zin’ – de arts van zijn kinderen is? De Meyere haalt een spreuk tevoorschijn uit Steiners Meditatieve verdieping van de geneeskunde  (GA 316, p.223), die – min of meer verwonderlijk – dienst doet als vertrekpunt voor enkele niet mis te verstane beschouwingen m.b.t. het thema Opvoeding als sacraal proces.

Ooit in verleden tijden,
Leefde in de zielen van de ingewijden
Krachtig de gedachte,
Dat elke mens van nature ziek is.
En opvoeding werd
Als een genezingsproces beschouwd,
Dat het kind bij zijn ontwikkeling
De gezondheid gaf
Om volwaardig mens te worden

Es war in alten Zeiten,
Da lebte in der Eingeweihten Seelen
Kraftvoll der Gedanke, dass krank
Von Nature ein jeglicher Mensch sei.
Und Erziehen ward angesehen
Gleich dem Heilprozess,
Der dem Kinde mit dem Reifen
Die Gesundheit zugleich erbrachte
Für des Lebens vollendetes Menschsein.

De verwondering om de centrale passage is het vertrekpunt van de volgende beschouwingen.  De  mens wordt ’van nature ziek’ genoemd en opvoeding wordt als genezingsproces bekeken.

Het menselijk organisme heeft eigenlijk steeds de neiging, zo vertelt Rudolf Steiner aan het lerarencollege in Stuttgart, om vanuit zichzelf in ziekte te vervallen. Zo moet men voortdurend helen door onderricht en opvoeding. Het is een buitengewoon goede houding om zich met het bewustzijn te doordringen, dat elke leraar in zekere zin de arts van zijn kinderen is.

Dit is niet onbelangrijk om weten. Ouders die van plan zijn om hun kinderen naar de steinerschool te sturen, nemen best nota vanuit welk standpunt naar hun kinderen wordt gekeken. Ouders die al kinderen in de steinerschool hebben en het antroposofisch onderwijs louter zien als een schoolsysteem waarin men veel tekent, zingt en toneel speelt, zouden wel eens kunnen schrikken bij het vernemen van het antroposofisch gezichtspunt dat de mens van nature ziek is en de opvoeding het genezingsproces is waardoor het kind de gezondheid verwerft om volwaardig mens te worden

Hier mag zeker niet te lichtzinnig mee worden omgesprongen. Voor een goed begrip is het essentieel dat mendieper op de zaken ingaat. Want in de steinerpedagogie streeft men graag naar de heilige graal. Bijvoorbeeld door proberen te duiden wat zich afdrukt in ons bloed. De Meyere licht in de weergave van zijn voordracht een tipje van de sluier op. We halen nog enkele passages uit die tekst aan.

Als men zich verdiept in de kwestie van de ‘Krankheit von Natur’, de erfzonde, of de zondekrankheid (zoals die in de Mensenwijdingsdienst van de Christengemeenschap wordt genoemd), dan frappeert het hoezeer de materiële en geestelijke aspecten van één werkelijkheid met elkaar verbonden zijn. (…) In onze menselijke constitutie, en meer specifiek in de werking van ons zenuwstelsel en onze bloedstroom liggen de afdrukken van inwerkingen van Luciferische, Ahrimanische en Christelijke origine.

Van nature ziek heet in de Mensenwijdingsdienst van de Christengemeenschap (antroposofische kerk) erfzonde of zondekrankheid. In de antroposofische leer geldt dat dus voor iedereen. Grote boosdoeners zijn Lucifer en Ahriman[2]. De Meyere gaat verder op hetzelfde elan en refereert daarbij nog een keer aan Steiner.

Ahriman nam bezit van ons zenuwstelsel, dat als aardse structuur vrij levenloos is. Hij verleidt ons tot levenloos intellectualisme. De toegang voor Lucifer ligt dan eerder in ons bloed. Hij roept op tot zelfstandigheid maar lokt ons naar de roes en de illusie. Christus werkt de te sterke incarnatie tegen en onttrekt de ziel uit haar gebondenheid aan de overgeërfde bloedkrachten. (Steiner R. , Weltwesen und Ichheit GA169, p. 42)

Overgeërfde bloedkrachten, Christus, zondekrankheid, etc. . We hebben het over onderwijs.

Ter herinnering: lerarendag steinerscholen, Gent 2011. Maar ook Dornach, Den Haag, Stuttgart, … begin 20ste eeuw. Niet: ‘hoe bezweer ik de duivel?’ of ‘hoe genees ik de zieke kinderen in mijn klas?‘, maar wel ‘opvoeding als sacraal proces’ is het thema.  Zijn het drie verschillende begrippen voor een en hetzelfde? Door Christus  houden wij het midden tussen Ahriman en Lucifer?

In vroeger tijden zag men in opvoeding een kans tot heling: een evenwicht bereiken tussen de Luciferische pool (die ons bijvoorbeeld tot illusionaire waanbeelden en leugenachtigheid leidt) en de Ahrimanische pool (die ons bijvoorbeeld tot ontkenning van elke geestelijke dimensie leidt). (Selg, 2010, p. 203; Steiner R. , GA 317) Dit is een christelijke opgave.

Tot zover deze blik in de verbazingwekkende gemeenschap van steinerpedagogen: de lerarendag [3].

——-

Voetnoten

[1] Arnout De Meyere, Opvoeding als sacraal proces, Thema lerarendag 12/10/2011

[2] Hans Peter van Manen, Wanneer verwachtte Rudolf Steiner de incarnatie van Ahriman, Perun Boeken2007 (eerder als artikel gepubliceerd in Fenomenen van de tijd: het jaar 1998, Vrij Pedagogisch Centrum Driebergen 1998)

[3] De lerarendag van de Federatie van Steinerscholen in Vlaanderen gaat telkens door op de tweede maandag van oktober

 

15 Comments (naar externe site)

Delen