Pedagoog Luc Cielen in ‘gesprek’ met antroposoof Pieter Witvliet

Het is altijd lachen wanneer antroposofen zoals Witvliet en co proberen hun goeroe Rudolf Steiner of de antroposofische zaak te verdedigen.

De pedagoog Luc Cielen, zelf jarenlang betrokken bij verscheidene antroposofische scholen en voorstander van steineronderwijs zonder antroposofie (zonder Steiner dus), gaat in ‘gesprek’ met de gepensioneerde antroposofische leraar Pieter HA Witvliet. Het gesprek gaat o.a. over het indoctrinerende karakter van de antroposofische school. Volgens Cielen heeft Rudolf Steiner al van in het begin antroposofie in het steineronderwijs gestopt. Uiteraard is steinervolgeling Witvliet het daar niet mee eens.

Nadat Luc Cielen zeven ruime bijdragen over antroposofie in het steineronderwijs heeft gepubliceerd en steinerpedagoog Witvliet opvallend stil is gebleven, spreekt de laatste nu ook. Uiteraard gaat Witvliet niet in op het volledige betoog van de goed onderlegde Cielen, maar vangt hij slechts wat vliegen af. Excuseer, één vlieg.

In zijn hele betoog heeft Luc Cielen namelijk gesteld dat Steiner adviseert om de geschiedenislessen in klas vijf met Atlantis te beginnen. Nu zou Steiner dit volgens Cielen niet letterlijk gezegd hebben (tenminste niet voor klas vijf, maar voor andere klassen heeft Steiner wel letterlijk geadviseerd Atlantis te behandelen), maar blijkt dit uit andere aanwijzingen van Steiner (en zijn volgelingen).

Als Steiner het over tijdperken heeft, dan bedoelt hij wel degelijk de tijdperken zoals hij die ziet in zijn antroposofisch gedachtegoed.

(…)

Heeft Steiner dan gezegd dat je bij Atlantis moet beginnen in de vijfde klas? Nee, maar uit al wat hij over geschiedenis inhoudelijk verkondigd heeft, kun je niet anders dan bij Atlantis beginnen. Hoe ga je anders over de verschillende cultuurtijdperken spreken?

Cielen zegt in hetzelfde blogbericht:

‘Het hoeft niet altijd woordelijk in een voordracht van Steiner te staan om te weten wat hij bedoelt.

Voor vliegenvanger Witvliet blijkbaar wel, want hoewel de rest van het acht blogs durende betoog van Cielen duidelijk maakt dat er antroposofie in het curriculum van Rudolf Steiners school zit, probeert Witvliet de aandacht af te leiden naar het al dan niet voorkomen van het woord Atlantis in Steiners voorschriften voor het leerplan voor de vijfde klas. Terwijl het in se over het hele curriculum gaat, waarin Atlantis wel degelijk door Steiner voorgeschreven wordt. Verder is er ook – zoals Cielen aangeeft – de praktijk. Die liegt niet.

Nu is het altijd  interessant om waar te nemen hoe een antroposoof met kritiek omgaat.[Update: Witvliet heeft zijn oorspronkelijke tekst naar hier verplaatst en het hele ‘gesprek’ bewerkt. Nog een update: Witvliet heeft zijn tekst weer verplaatst en bewerkt: klik] Waar Cielen duidelijk stelt dat er antroposofie in de leerstof van de steinerschool zit, gaat Witvliet daar op de volgende manier op in.

Het is goed om al meteen bij het begin te kunnen vaststellen, dat jij noch ik bij Steiner hebben kunnen vinden dat er in de 5e klas begonnen moet worden met Atlantis. Er bestaat dus geen pedagogische aanwijzing voor. Het behoort dus niet tot de pedagogie, de didactiek en de methodiek van de vrijeschool zoals Steiner die voor ogen had.
Als hij het niet geadviseerd heeft, kun je niet beweren dat hij het wél geadviseerd heeft.

Hoewel Cielen aanwijzingen heeft gegeven, draait Witvliet het verhaal om. Witvliet wil dan Luc Cielen beleren en hem behoeden voor valkuilen en verkeerde interpretaties.

Je kunt ook volledig anders interpreteren en volledig buiten de valkuil blijven van ‘antroposofie in het geschiedenisonderwijs’.

Cielen ziet het volgens Pieter Witvliet niet. Als een Getuige van Jehova die zijn bijbel openslaat en je het heilige boek onder de neus duwt, voegt Witvliet nog een citaat toe uit een vooraanstaand antroposofisch onderwijstijdschrift.

Wanneer je, Luc, je beperkt tot deze uitleg en daarbij wat Atlantis betreft, dit nog bij je beschouwingen betrekt:

In het Duitse vrijeschoolblad  ‘ERZIEHUNGSKUNST’ :
‘Het zou onzin zijn om uitspraken van Steiner in de vorm van leuke verhalen of in de vorm van overgeleverde mythen aan zijn leerlingen te vertellen, omdat ze dat niet zijn en omdat er geen aanleiding bestaat om over zulke uitspraken (bedoeld wordt hier alles wat Steiner over Atlantis heeft gezegd) in de zin van een op zichzelf staand esoterisch weten te beschikken.
Afgezien daarvan zijn er geen leerplanaanwijzingen van Steiner die tot zoiets aanleiding zouden geven.’

kun je volgens mij niet tot de conclusie komen dat Steiner – wat de geschiedenis betreft – ‘niet consequent’ genoemd kan worden.

Cielen zou zich moeten beperken (!) tot de uitleg die Witvliet toereikend vindt om maar niet tot de conclusie te komen dat Steiner inconsequent was?

Het is wel bijzonder dat Witvliet – ondanks dat hij al meermaals ontegensprekelijke documentatie die het tegendeel aantoont heeft gezien – het bovenstaande volhoudt. Steiner heeft wel degelijk op verscheidene plaatsen – al dan niet letterlijk – aangegeven dat Atlantis aan bod moet komen.

‘We moeten er niet voor terugschrikken om met de kinderen over Atlantis te spreken. We mogen dat niet overslaan. Ook geschiedkundig kunnen we daarbij aanknopen. Maar dan zult u de gangbare geologie moeten ontkennen.’

[Rudolf Steiner, Konferenzen mit den Lehrern, GA300a, p.86]

De rest van die GA300a ziet er overigens niet veel beter uit. Wedden dat Pieter Witvliet nu gaat zeggen dat wanneer in een steinerklas over Atlantis wordt gesproken dit niet noodzakelijk Steiners Atlantis is?

Over het grotere plaatje dat Luc Cielen schetst zwijgt Pieter in alle talen.

Facultatief

Allerlei verwijzingen naar Atlantis in het antroposofisch onderwijs

Antroposofische waarheden in de klas

Antroposofie in het geschiedenisonderwijs (met reacties van Pieter HA Witvliet aka Joost Alfrik)

De lijn doorheen het vrije school-geschiedenisleerplan

Print Friendly
facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *