Ik hoor het antroposofen graag zeggen: ‘Je moet het in zijn context zien’. Wat daar precies mee bedoeld wordt, kom ik zelden te weten. Alleen blijkt die context vaak ruimer te worden naarmate ‘de sofen’ hun verhaal niet verkocht krijgen.
Maar goed, context dus. Ik las vandaag een artikel in De Standaard waarin thuisonderwijs wordt gepromoot. Aan het woord kwam een oud-leerling van de steinerschool,Tobias Verhulst, zoon van de bekende antroposoof Jos Verhulst, in Vlaanderen de grote bepleiter van thuisonderwijs en ‘spindoctor’ achter de politieke beweging Democratie.nu. Jos Verhulst wordt in dat artikel echter niet genoemd. De zoon bepleit de zaak van zijn vader, zonder de vader te noemen? Wat al helemaal niet wordt vermeld is dat de onderwijsachtergrond die tot gevolg had dat de kinderen Verhulst thuisonderwijs gingen volgen het steineronderwijs is. (Update 26/04, 21.35h) Vader en moeder Verhulst gaven les in de steinerschool. De vader in de school waar de kinderen schoolmoe werden. Ook dat is context. En ik weet wel dat ook in ander onderwijs kinderen schoolmoe worden. Het gaat er nu om vanuit welke achtergrond Tobias Verhulst spreekt als hij in De Standaard bijvoorbeeld zegt:
‘Op mijn twaalfde heb ik aan mijn ouders voorgesteld om thuis verder te studeren. Ik ging echt niet graag naar school. Het klikte niet met mijn klasgenoten en ik werd gepest. Leren deed ik wel heel graag, maar in de klas verveelde ik me. Het ging veel te traag. Ik kreeg wel extra oefeningen, maar dat waren dan vooral extra oefeningen op dezelfde materie. Nee, ik heb geen goede herinneringen aan mijn schooltijd.’
En hij was dus niet de enige die het beu was op school.
Samen met zijn al even schoolmoeë broers en zus volgde Tobias Verhulst thuis les.
En dan zegt de zoon bijna hetzelfde als wat de vader me enkele jaren geleden vertelde.
‘School functioneert voor veel mensen als kinderopvang.
Alleen nuanceert de zoon het meer. Aan het einde van het interview komt hij wel met een iets krassere uitspraak.
Veel jongeren lopen schade op doordat ze verplicht zes jaar in een kunstmatig samengestelde groep zitten. In elke klas is er hiërarchie en vallen mensen uit de boot.
Schade oplopen. Kras, maar we weten nu vanuit welke ervaring Tobias Verhulst spreekt. Hij kende alleen de steinerschool. Met zijn masterdiploma in de hand heeft hij dan weer aangetoond dat zijn vader recht van spreken heeft door te stellen dat thuisonderwijs effectief werkt. In tegenstelling tot de steinerschool, waarover volgens mij vader Verhulst wel een boekje zou kunnen opendoen. Uitzonderlijk kan je, ondanks dat hij ‘op papier’ meestal heel zakelijk blijft, over Jos zijn ervaringen in de steinerschool ook wel iets te weten komen via het internet.
Zo schreef hij op 6 juni 2004 op Politics.be:
Noot: ikzelf heb verschillende malen leerlingen uit de laatste jaren middelbaar de vraag gesteld, hoeveel uren per dag zij werkelijk iets leren. Het bijwonen van een les betekent namelijk niet, dat ook wordt geleerd. Vele leerlingen zitten gewoon te overleven, te dromen, of ze kennen reeds wat geboden wordt of hebben juist afgehaakt. Het gemiddelde antwoord luidt: ongeveer 2 uur per dag.
Die twee uur, is dat dan het periode-onderwijs? Maar dat is aan het begin van de dag. En daarover zei Jos twee jaar eerder al:
Het valt mij altijd op dat leerlingen ‘s morgens traag en sloffend de klas binnenkomen, en ‘s avonds snel, gehaast en vaak vrolijk de klas weer verlaten.
Is de steinerschool niet die school die uitpakt met ‘bewegend onderwijs’? Maar ik hoef niet ver terug te gaan in mijn herinnering om steinerschoolleerlingen de klas te zien binnensloffen.
Jos Verhulst was voor hij in Antwerpen les ging geven trouwens mede-oprichter van de Leuvense steinerschool. Op 29 maart 2005 schreef hij daarover:
Ik heb me rond 1980 erg ingezet voor de oprichting van de Leuvense Steinerschool en daarna heb ik, ondertussen al ruim 20 jaar, les gegeven in een Steinerschool. Ik ben meer en meer overtuigd geraakt van de gegrondheid van de mensvisie waarop het Steineronderwijs berust. Tegelijk is mij ook meer en meer duidelijk geworden dat met de huidige wettelijke beperkingen echt Steineronderwijs eigenlijk zo goed als onmogelijk is. Je vindt bij Steiner zelf daarvan trouwens de bevestiging.
Zie hierover meer op http://www.directe-democratie.be/pub…2004.html#stei
Steiner zelf heeft als jongeman zelf huisonderricht gegeven. Naast latere activiteit als docent aan een arbeidershogeschool in Berlijn is dit zijn enige actieve onderwijservaring geweest. Hij was een tegenstander van leerplannen, van diplomacriteria en van schoolplicht.
Ikzelf zie geen strikt onderscheid tussen thuisonderwijs en scholen. Tussen die twee kan je alle mogelijke overgangsvormen hebben. Jonge mensen kunnen bepaalde vakken volkomen zelfstandig studeren; voor andere hebben ze de ondersteuning nodig van een ouder, voor andere weer van een coach buiten het gezin. Gezinnen kunnen samen op grote of kleine schaal onderwijsinitiatieven opzetten; en leraren kunnen ook onderwijsinitiatieven opnemen. Klassieke scholen kunnen ook in de richting van meer vrijheid evolueren, door leerlingen toe te laten om zich slechts voor een beperkt aantal vakken in te schrijven, en andere vakken zelfstandig te studeren. Vrijheid is hier essentieel. Hoe meer vrijheid, hoe meer intrinsieke motivatie zich ontwikkelt en hoe efficiënter wordt geleerd. Ik heb vastgesteld dat mijn eigen kinderen op die manier ongeveer 5 ŕ 10 maal efficiënter konden leren dan op school gebeurt. Men merkt dit geweldige effectiviteitsverschil niet op, omdat bijna iedereen in het schoolsysteem zit en de staat, door van iedereen belastingsgeld af te pakken en dit slechts terug te geven (via schoolsubsidies) aan diegenen die het onderwijssysteem van de staat volgen, de concurrentie compleet vervalst. En dan zijn we in Vlaanderen nog goed af; in Duitsland wordt je als ouder gewoon opgesloten indien je zelf de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van je kinderen wilt opnemen.
De titel van het artikel in De Standaard luidt overigens ‘Zes jaar middelbaar is tijdverlies’. Volgens een oud-leerling van de steinerschool tenminste.